Elvis, de stem als lichaam

Afgelopen weekend zat ik in de bioscoop en zag ik EPIC: Elvis Presley in Concert van Baz Luhrmann. Ik ging erheen uit nieuwsgierigheid, maar kwam terug met ontzag. Voor de expressie, voor de stem, voor de eerlijkheid van een artiest die zijn hele wezen in muziek legde.

​Wat mij het meest trof, was niet alleen de energie of het charisma, maar de totale lichamelijkheid van Elvis. Hij zong niet alleen, hij belichaamde de muziek. Elke frase leek door zijn hele lichaam te gaan. Als klassiek geschoolde zangeres kijk ik automatisch naar ademvoering, frasering, klankvorming.

Bij Elvis zie je hoe techniek en instinct samenvallen. Hij zingt vanuit een diepe innerlijke noodzaak. Soms rauw, soms kwetsbaar, soms bijna ongeremd. Maar altijd waarachtig.

Zijn stem heeft iets dat je zelden hoort: een directe emotionele eerlijkheid. Hij raakt een toon en daarmee meteen een gevoel. Dat doet me denken aan de grote operazangers die mij hebben gevormd. Niet voor niets bewonder ik Maria Callas zo: ook zij zong nooit alleen de noten, maar het drama, het leven zelf. En net als Elvis stierf zij in 1977, veel te jong. Misschien is dat wat hen verbindt: een totale overgave, een brandend verlangen om via muziek iets wezenlijks te zeggen.

In de documentaire zie je Elvis tussen 1970 en 1972 in Las Vegas. Slank, energiek, onweerstaanbaar. Maar wat vooral opvalt, is zijn visuele aanwezigheid. Hij staat daar als een moderne held, bijna een mythische figuur. Zijn blik, zijn houding, zijn kostuums, de manier waarop hij het publiek bespeelt — alles is doordacht en tegelijk vol spontaniteit. Het is pure presentatiekunst. Voor een zanger is dat inspirerend. Muziek is immers nooit alleen klank, maar ook beeld, lichaam en ruimte.
​
Je ziet hem repeteren, grappen maken, zoeken, luisteren naar zijn musici. De band en de achtergrondzangers vormen een hechte gemeenschap. Dat ontroerde me. Muziek maken is delen. In die momenten zie je de mens achter de legende.

Wat ik bijzonder vond, is hoe hij genres overstijgt. Gospel, rock, ballads — het maakt hem niet uit. Hij gaat telkens naar de kern van een lied. Zelfs wanneer hij improviseert of een grap maakt, blijft de essentie intact. Dat vraagt moed en vertrouwen. Het is een les voor iedere zanger: techniek is belangrijk, maar eerlijkheid is essentieel. Soms gaat hij tot het uiterste. In Bridge Over Troubled Water bijvoorbeeld. Het is bijna te veel, op het randje van kitsch, maar juist daarin schuilt zijn kracht. Hij durft alles te geven. Dat is kwetsbaar en moedig tegelijk.

De film bevat veel materiaal dat nooit eerder is vertoond, afkomstig uit archieven en opslagplaatsen waar het jarenlang verborgen lag. Je voelt de intensiteit van zijn leven. De druk, de verwachtingen, de voortdurende aanwezigheid van fans. Hij werkte tot uitputting. En toch bleef hij geven.

Deze documentaire raakte me omdat hij laat zien dat echte muziek tijdloos is. Goede muziek overstijgt genres en generaties. Elvis is van alle tijden. Maar bovenal herinnert hij me eraan waarom we zingen: om te raken, om te delen, om waarachtig te zijn.

Ik kwam de zaal uit met het gevoel dat expressie, eerlijkheid en aanwezigheid de kern blijven. Of je nu opera zingt of rock-’n-roll.
​
Ga kijken.
Janine

Een beetje in Elvis style
Fotografie door ​Hugo Thomassen